Ekonomik sıkıntılardan, her geçen gün değişen vaka sayısından, ölüm haberlerinden, tedirgin yaşamaktan zor da olsa biraz uzaklaşmaya ne dersiniz? Çok zor olduğunu biliyorum. Ben bile bu satırları yazarken aklım hep sevdiğim, böyle bir durumda bile çalışmak zorunda kalan birilerinde. Psikoloji alt üst olmuş, ruhum diken üstünde…

Fakat uzmanlar tarafından yapılan araştırmalarda kitap okumanın, hatta yüksek sesle kitap okumanın psikolojik sorunlara olumlu yönde etki ettiği ortaya çıkmış. Bir üniversitede yapılan araştırmaya göre stresi yenmenin en etkili yollarından bazıları yürüyüş yapmak ve müzik dinlemenin yanı sıra kitap okumakmış. Bazı hastalar üzerinde yapılan araştırmalarda, hastaya yapılan kan basıncı ve kas tansiyonu ölçümlerinde okumaya başlandığında, sayfalar çevrildikçe stresin düştüğü bilimsel olarak gözlemlenmiştir.

Özellikle güçlü olmak zorunda olduğumuz şu günlerde yalnız veya ailemizle geçirdiğimiz zamanımızın birkaç saatini okumaya ayırmak hepimize iyi gelecektir. Umarım bu haftaki seçkimi beğenirsiniz. Şimdiden iyi okumalar diliyorum…

KÖRLÜK –Jose Saramago

Edebiyat dünyasının cesur sesi José Saramago hayatı boyunca yaşamı sorguladı, eleştirdi. Ona öğretileni, ona sunulanı kabullenmek yerine daha iyisi için mücadele etti. Yazarın tek silahı kalemidir, yazdı. Haksız gördüğü her konuda hükümete, hatta din adamlarına başkaldırdı. Ve tabi ki okları üzerine çekti. Kabul görmedi, yasaklandı eserleri hükümeti tarafından. Sonra terk etti ülkesini ve Kanarya Adaları’na yerleşti. Yazmaya orada devam eden Saramagao’nun eserleri daha sonra tüm dünya tarafından beğenildi, yayımlandı, ödül aldı (Birçoğunuza çok tanıdık geldi sanırım bu hikaye)

1995’te yazdığı Körlük romanıyla, olası bir salgın hastalığın tüm ülkeye yayıldığında, insan denen canlı türünün korku ve panik anında, hırsları uğruna ne derece vahşi olabileceğini, ne kadar aciz kalabileceğini ve ne kadar vicdanlı olabileceğini sert bir dille anlatmış Saramago. Ahlaki değerlerin bir anda çökmesi ve insani değerlerin en zor anda ortaya çıkabilmesi bu kitap için kısacık bir özet olabilir.
Başarılı yazar Jose Saramago, öyle bir konu ele almış ki böyle bir şeyin gerçek olma ihtimalini düşününce bir an nefes alamadım. Sıkı durun, felaketler silsilesi siz bekliyor…
Önce ansızın sebepsizce kör olduğunuzu düşünün. Sonra bunun aslında salgın bir hastalık olduğunu ve temas eden herkese, zamanla bütün şehre hatta ülkenin neredeyse tamamına bulaştığını bir düşünün. Sonra eliniz kolunuz bağlı hükümetinizin buna bir çare bulmasını, bu milli felaketten kurtulmayı ümit ederken bir akıl hastanesinde karantinaya alındığınızı. Gören kimse yok, yardım eden yok, sizi anlayan yok, hiç tanımadığınız insanlarla birlikte verdiğiniz yaşam mücadelesini hayal etmeye çalışın.

Ne kadar savunmasız, ne kadar çaresiz bir durumda kaldığınızı hayal edebiliyor musunuz? ‘Daha kötüsü ne olabilir ki’ diye düşünürken insan denen canlı türünün o vahşi yüzü çıkıveriyor karşınıza. İhanet, terk edilmişlik, çaresizlik, korku… Monarşi ilan edip, güçlünün güçsüzden her türlü faydalanmaya çalıştığı iğrenç bir güruhu hayal edebilir misiniz? Etmeyin daha fazla, insanlıktan soğursunuz…

Dünyayı güzellik kurtaracak denildi bize. Neyse ki, hayatta iyi şeylerin de olabileceğini, güzel insanların da var olduğunu unutmamış Saramago. Okurken çok gerileceksiniz! Ama seveceğinizi düşünüyorum..

BİLİNMEYEN BİR TANRIYA -John Steinbeck

Benim için ‘Körlük’ten sonra ‘Bilinmeyen Bir Tanrıya’ yı okumak, kızgın çöllerden serin sulara atlamak gibi.
Abartısız, sade, son derece akıcı betimlemeleriyle yazdığı birbirinden değerli romanlarıyla John Steinbeck var sırada. Kendisi de bir ırgat çocuğu olan Steinbeck romanlarında genellikle çalışan kesimi, işçi sınıfını, çiftçiyi, çiftçiler üzerinden çiftlik hayatını, doğayı, insan-doğa ilişkisini konu alır.

Okurken asla sıkılmayacağınız, konudan uzaklaştırmayan sadelikte yazılmış olan hikayemiz ‘Bilinmeyen Bir Tanrıya’da bir parça Pagan inancından izler göreceksiniz. Aslında kitaptan bahsetmeden önce bu kültürden çok kısa bahsetmekte fayda var sanırım. Pagan inancına göre insanlar, toprağı, bitkiyi, insanı ve hayvanı ayırt etmeden, her canlının kutsal bir ruha sahip olduğuna inanırlar. Yalnızca doğayla uyum içinde yaşamayı amaçlayan bu insanların tanrılarına ibadet etmek için bir kiliseye, rahibe ya da bir tapınağa ihtiyaçları yoktur. Kendilerini tanrıya yakın hissettiği her yerde seslerini duyurabilirler. Romanda kahramanımız Joseph’in iç dünyasında zaman zaman bu kültürden izler göreceksiniz.

Onun tek hayali kendisine ait bir toprağa sahip olmaktır. Büyük bir kararlılıkla, saygı duyduğu babasının izni ve duasıyla yola çıkmış, kendi çabalarıyla güzel bir çiftlik kurmuş ve bütün ailesini etrafında toplamıştır Joseph Wayne. Ailelerin birbirlerine olan bağlarını, saygılarını, yaşanmış ve yaşanmamış aşklarını, hatalarını, inançlarını ve inanç çatışmalarını okuyacaksınız.
Çoğalmalarını, azalmalarını sonra yok olmalarını..

Müthiş bir aidiyet duygusuyla bağlıdır çiftliğine Joseph. Ayrılmaz bir bütünü olmuşcasına bağlıdır toprağına. Ve bir gün kurumuş, artık tamamen yok olmaya yüz tutmuş toprağını yeniden canlandırmak için kendi canını kurban etmesi gerektiği inancına kapılır ve gözünü bile kıpmaz bunu yapmak için…

Mevsimler birbirini kovalarken ben romanda geçen koca bir meşe ağacının dalına tünedim ve oradan izledim tüm olanı biteni. Büyük bir keyifle okudum bu romanı. Umarım siz de beğenirsiniz.

SAVAŞ ATI -Michael Morpurgo

Aslında 10-15 yaş aralığı olarak sınıflandırılan -ki ben böyle düşünmüyorum- ama her yaştan insanın keyifle okuyabileceği sıcacık bir öykü ‘Savaş Atı’.

“İnsan ruhunun bir parçası hayvan sevgisini tadana kadar uyanmaz.” demiş Fransız yazar Anatole France.

Romanları bana Morpurgo’nun çok iyi bir hayvansever olduğunu düşündürüyor.  Onlarla mükemmel bir şekilde empati kurabilen bir yazar. Okumaya başlandığı andan itibaren okuyucuyu saran, yabancısı olmadığınız bir sevginin, umudun, mücadelenin hikayesi ‘Savaş Atı’.
1. Dünya Savaşı sırasında yaşanan akıl almaz olaylar, savaşın gerçek yüzünü bir kez daha gözler önüne seriyor. Henüz bir yavruyken hayvan pazarında sarhoş bir çiftçi tarafından alınan Joey adındaki bir atın ağzından aktarılıyor bizlere hikaye.
Joey’nin hayatta kalma mücadelesini, ona yürekten bağlı dostu Albert’i bir gün tekrar görebilme umudunu, insanların ona olan sevgisini, merhametini, onun yaralı askerlere yaptığı yardımını okurken zaman zaman gözleriniz dolacak. “Albert ve annesinin karanlığa doğru yürümelerini izledim. O an ömür boyu sürecek bir arkadaşlığın temellerinin atıldığını anlamıştım; aramızda ansızın içgüdüsel bir güven ve sevgi bağı oluştu…”

Hayvan dostlarımızın hayatımızda ne kadar önemli bir yere sahip olduğunu, hayatımıza kattığı anlamı, onlara olan ihtiyacımızı bir kere daha gözler önüne seriyor bu kitap…

Sağlıkla kalın.
Meral Türkdoğan

Meral Türkdoğan

Çok sıkıntılı, çok zor, her bireyin sorumluluk almak zorunda olduğu bir dönemden geçiyoruz. Her zamankinden çok daha fazla sağduyulu olmanın gerektiği bir dönemden…

Ve insanlık için, sağlığımız için, başkalarının sağlığı için yapabileceğimiz en büyük iyilik bu süreçte (normal şartlarda kulağa komik gelir) evde kalmak. Evet sıkıcı bir dönem. Ama bu krizi fırsata çevirebiliriz diye düşünüyorum. Bir çoğumuz için evimizde kalıp film izlemek, kitap okumak, yoga yapmak, sakin kafayla müzik dinlemek, enstrüman çalmak gibi faaliyetler büyük lüks değil mi? Pek fazla fırsat bulamadığımız bu lüksü bu günlerde mecburen yaşayacak olmamız bizim için oluşan trajikomik bir hediye.

Elimden geldiğince sizlere değerli bulduğum kitaplardan birkaçı hakkında beğeneceğinizi ümit ederek kısa tanıtımlar yapmak istiyorum. “En eski kitaplar bile onları okumamış kişiler için yenidir” sözünden yola çıkarak seçtiğim, hepsi birbirinden değerli, kimisi filme uyarlanmış bu kitapları belki bir çoğunuz okudunuz. Belki fırsat bulamadınız. Belki hiç merak etmediniz. Belki de bu anı beklediniz, ki ben böyle düşünmek istiyorum ve keyifle okumanızı diliyorum.

ÖLÜ OZANLAR DERNEĞİ –Nancy H. Kleinbaum
İlk kitabımız Ölü Ozanlar Derneği. Çok büyük bir keyifle okuduğum, 1989 yılında beyaz perdeye de aktarılan bu muhteşem kitap 1988 yılında Nancy Kleinbaum tarafından yazıldı.
Issız bir tepeye kurulmuş yatılı bir okulun, korkak, çekingen, özgüvensiz öğrencilerinin kendi dünyasında samimi arkadaşlıkları ve dostlukları… Sıcacık bir hikaye Ölü Ozanlar Derneği.
Her zaman özgür düşünen ve bu düşüncesini çevresindekilere de yaymak isteyen bir kahraman düşünün. Öğrencilerine, okulun kurallarıyla değil, kendi kurallarıyla ve bunu sıra dışı bir şekilde anlatmış, onlara özgüveni aşılamış ve bunun karşılığını da beklediği gibi almış iyi kalpli bir öğretmen Bay Keith. Her çağda, her okulda, hatta en yakınımızda böyle insanlar her zaman olmalı.. 

BİN MUHTEŞEM GÜNEŞ –Khaled Hoseini
Çok kitap okuyan kişinin çok arkadaşı olur diye düşünüyorum. Her kitabın kahramanından öğrenebileceğimiz bir şey muhakkak vardır. Okuduğumuz her kitap hayatınıza muhakkak farklı bir değer katar…
Yine okumaktan büyük keyif aldığım, zaman zaman üzüldüğüm bazen hüzünlendiğim ama çoğu zaman içinde bulunduğum yaşam şartlarına bin şükür ettiğim bir kitap Bin Muhteşem Güneş.
Aynı zamanda bir doktor olan ve güçlü bir yazma yeteneğine sahip Khaled Hosseini kaleme almış bu romanı. Kesinlikle okumaya değer ilk romanı Uçurtma Avcısı’ndan sonra yayınlanmış ikinci kitabı. Okuduktan sonra sarsılmamak mümkün değil. Okumaya başladığınız andan itibaren kendinizi Afganistan topraklarında hissedebilirsiniz. Ve maalesef anlattıkları hayal ürünü değil. Gerçeğin en çıplak hali.
İki kadının kesişen yaşamları ve dostlukları üzerinden anlatılan hikayesiyle, çocuğu olmayan,  çocukluk aşklarını dipsiz kuyulara gömmüş,  büyüyene kadar babasına aşık, evlendikten sonra kocasından zulüm gören Afgan kadınlarının yaşadığı sıkıntılara birebir şahit oluyorsunuz adeta…

ÇÖL ÇİÇEĞİ –Waris Dirie
Sıradaki kahramanım yine bir kadın. Ve yine gerçek bir yaşam öyküsü… Acının dili, rengi olmaz derler. Waris Dirie de Somali’de yaşam mücadelesi veren kadınlardan bir tanesi. Daha doğrusu mücadele etmesin diye susturulmaya çalışılan, ezilmeye mahkum kadınlardan birtanesi olabilirdi. Olmadı…
Tuhaf geleneklere sahip Afrika kadınlarının, bilinen en eski geleneklerinden olan kız çocuklarının sünnet edilmesi vahşetinden kurtulamadı Warris. Kan kaybından ölmek üzereyken doktorun sözü kazındı beynine “Senden alınan şeyi sana veremem.”
Çocuk yaşta evden kaçmayı denedi ve başardı.
Neyi mi? Hayatını daha yaşanılabilir kılmayı. Saygın bir model olmayı. Hakettiği gibi insanca yaşamayı. Kendi mücadelesiyle…
Kesinlikle okunmaya değer bir roman…

HUZURSUZLUK –Zülfü Livaneli
Aynı acıları yaşamamış olmama rağmen neden sürekli zulüm görmüş kadınların hikayelerini ilgiyle okuyorum bilmiyorum. Hiç görmediğim halde acılarını içimde bir yerlerde hissedebiliyorum. Dünya üzerinde kadına şiddetin en çok yaşandığı coğrafya sanırım Ortadoğu.
“Merhamet zulmün merhemi olamaz!”
Okurken, suçlu olmasanız da huzursuz olmanızı sağlayacak türden bir roman Huzursuzluk. Çok severek takip ettiğim değerli yazar Zülfü Livaneli’nin kaleminden.
Çok uzak değil IŞİD zulmünün yaşandığı dönemi vurguluyor. Ki Mardin ve çevresinde hala zulüm gören kadınlarımız mevcut.
Bu kez Mardinli Hüseyin ile IŞİD zulmünü fazlasıyla yaşamış Ezidi kızı Meleknaz’ın hikayesiyle karşımızda sevgili  Zülfü Livaneli.
Sevdanın ve acının iç içe geçtiği bir Ortadoğu gerçeğini bir kez daha kaleme almış…
“Harese nedir, bilir misin? Develerin çölde çok sevdiği bir diken var. Deve dikeni yedikçe ağzı kanar. Tuzlu kanın tadı dikeninkiyle karışınca bu devenin daha çok hoşuna gider. Kanadıkça yer, bir türlü kendi kanına doyamaz… Ortadoğu’nun âdeti budur, tarih boyunca birbirini öldürür ama aslında kendini öldürdüğünü anlamaz. Kendi kanının tadından sarhoş olur.”

1933 BERBAT BİR YILDI –John Fante
Hadi biraz çıkalım bu buhrandan. Başka bir buhran var sırada çünkü.
Büyük Buhran. Diğer bir adıyla Kara Perşembe.
1929 yılında başlayan ve 1930’lu yıllar boyunca devam eden ekonomik buhran döneminde yazılmış, o dönemi aslında çok güzel özetleyen, kısa ama bir solukta okuyabileceğiniz bir roman. 1933 Berbat Bir Yıldı.
Bir kafenin kitaplığından alıp zaman doldurmak için okumaya başladığım kitabı bırakamadım elimden. Kısa ve akıcı bu romanı okumaya başlayınca tek merak ettiğim yazarı oldu. Daha bu kitabı bitirmeden heyecanla diğer kitaplarını merak ettim. Şimdi sanırım 7 tane kitabı var bende. Çok akıcı bir dili var. Sıkılmadan keyifle okuyacağınızı düşündüğüm bir yazar John Fante. Kendine has üslubu sevdiriyor öyküyü. Öyle ki usta yazarlarımızdan Charles Bukovski’nin bile beğenisini kazanmış bir isim. Umarım seversiniz.
Babası aylardır işsiz ünlü bir taş ustası. Kitabın kahramanı ise henüz 17 yaşında. Bir kolu sakat iyi bir beyzbol oyuncusunun leş gibi bir hayattan kurtulma çabaları takdire şayan. Daha güzel bir yaşam kurma hayali uğruna verdiği mücadelesini okuyacaksınız bu kitapta.
Bazen üzüleceksiniz bazen kahkahalara boğulacaksınız…
“Yüce tanrım bana yardım et! Ve açtım adımlarımı, düşüncelerim de peşimden geliyorlardı, koşmaya başladım, donmuş ayaklarım fareler gibi ciyaklıyorlardı; koşmanın da yararı olmadı, düşünceler bırakmıyordu peşimi. Ama koşarken Kol, o canım sol Kol duruma hakim oldu ve bana usulca seslendi; sakin ol evlat, yalnızlık bu, bir başınasın bu dünyada; ne baban, ne annen, ne inancın yardım edebilir sana; kimse kimseye yardım edemez, sadece sen yardım edebilirsin kendine, ben de bu yüzden buradayım, çünkü biz birbirimizden ayrılamayız, birlikte her şeyin üstesinden geliriz.”

İRADE TERBİYESİ –Jules Payot
Siz de eğitim dünyasında çok büyük eksikliklerin olduğunu düşünüyor musunuz?  Öğrencilerimizi emanet ettiğimiz eğitmenler ne kadar donanımlı sizce?
Sosyal ya da psikolojik her anlamda… Dünün çocuklarıydı onlar..
Yarının eğitimcileri, meslek sahibi, ayaklarının üstünde sapasağlam durabilen, özgüveni tam, karakter sahibi çocuklar yetiştirmek sizin çabanızla olacak… Bunun için sağlam kaynaklar, iyi eğitim almış, karakter sahibi insanlar bulmak lazım değil mi?
Tesadüfen elime geçen, yaklaşık 100 yıl önce pedagog Jules Payot tarafından yazılmış, bence ilkokul çağından itibaren çocuklara işlenmesi, okutulması gereken bir kitaptan çok kısa bahsedeceğim şimdi. İrade Terbiyesi.
Aynı zamanda kişisel gelişim sevenler için de müthiş bir eser. Tembellik, isteksizlik, üşengeçlik, düzensiz plansız çalışma gibi huylardan kurtulmak isteyenlerin başucu kitabı olabilir… Ebeveynler!  Bu kitaba bir göz atın derim.

Ne okursanız okuyun, size keyif verecek, sizi mutlu edecek, size bir şeyler katabilecek, içinde bulunduğumuz bu karmaşık dünyadan bir süreliğine de olsa uzaklaştırabilecek bir başucu kitabınız muhakkak olsun.

Sağlıkla kalın.
Meral Türkdoğan

Meral Türkdoğan